Het incident

In het vorige deel is uitgelegd hoe VSP en Marlon drie jaar lang te maken kregen met framing, bedreigingen, intimidatie, vernielingen, diefstal, valse beschuldigingen en uitlokking. Dat is essentieel om te begrijpen wat er eind november gebeurde. Het incident in Bar Boele kwam niet uit de lucht vallen. Het vond plaats in een klimaat waarin Marlon en VSP al jarenlang werden opgezocht, uitgedaagd, uitgescholden en gedemoniseerd.

Toch werd in de media een totaal ander beeld neergezet. Marlon Uljee en Reinout Vlaardingerbroek zouden zich schuldig hebben gemaakt aan een haatmisdrijf. Zij zouden iemand vanwege een racistisch motief in elkaar hebben geslagen. Er werd gesproken over zware mishandeling, discriminatie, fikse klappen en een weerloos slachtoffer dat zou zijn aangevallen nadat hij hen slechts had aangesproken op hun gedrag.

Dat beeld klopt niet.

Er zijn geen fikse klappen uitgedeeld. Er is niemand "in elkaar geslagen". Er is geen sprake geweest van een racistisch motief en al helemaal niet van een haatmisdrijf. Wat wél gebeurde, was een uitgelokt kroegopstootje na een avond waarop Marlon opnieuw urenlang werd lastiggevallen, uitgescholden, opgezocht en geprovoceerd door iemand uit dezelfde activistische kring die VSP al jarenlang bestreed.

De avond begon op de VU

Eind november vond een constitutieborrel plaats van de universiteitsraad van de VU. Reinout maakte onderdeel uit van die raad. Marlon was aanwezig om hem te ondersteunen. Zonder Marlon zou Reinout daar vrijwel alleen hebben gestaan in een vijandig klimaat dat grotendeels bestond uit links-activistische studenten, onder wie veel internationale studenten en vertegenwoordigers uit de kring van ChangeVU, SRVU en VU for Palestine.

Vanaf het moment dat Marlon binnenkwam, begon wat al drie jaar gebeurde. Er werden opmerkingen gemaakt. Er werd "nazi" en "fascist" geroepen. Hij werd aangestoten. Mensen uit de kring van politieke opponenten zochten de confrontatie op. Zoals altijd probeerden Marlon en Reinout rustig te blijven. Ze gingen er niet op in, lachten het weg en probeerden de avond normaal door te komen.

De sfeer was vanaf het begin vijandig en werd later op de avond alleen maar grimmiger. Marlon was soms alleen, maar werd toch steeds opnieuw aangesproken of uitgedaagd. De betrokken student, die later in de media als slachtoffer werd neergezet, viel Marlon en Reinout al tijdens de route naar Bar Boele lastig. Hij kwam telkens terug, stelde provocerende vragen, schold hen uit en noemde hen fascisten.

Marlon vroeg hem gedurende de avond meerdere keren om hem met rust te laten. Niet één keer, maar herhaaldelijk. Over de hele avond gebeurde dat ongeveer tien keer. Onderweg naar Bar Boele gebeurde het opnieuw meerdere keren. De betrokken student stopte niet.

Jij bent een fascist.

— de betrokken student tegen Marlon, volgens de getuigenverklaring van een politieke opponent en medestander

Marlon reageerde daar volgens haar alleen op met een glimlach. Precies zoals VSP al drie jaar deed: niet ingaan op provocaties, uitlokkingen weglachen en confrontaties vermijden. Negeren en de-escaleren.

Bar Boele

Na het formele gedeelte verplaatste de borrel zich rond 23.00 uur naar Bar Boele. Daar was een open bar. Marlon en Reinout gingen mee om samen nog een drankje te drinken. Ook daar hield het lastigvallen niet op.

In Bar Boele bleven Marlon en Reinout van plek veranderen om van het gezeur en de provocaties af te zijn. Ze gingen drie keer ergens anders zitten of staan. Toch bleef de betrokken student hen opzoeken. Hij bleef hen uitschelden, bleef hen fascisten noemen en bleef provoceren. Er werden denigrerende opmerkingen gemaakt, waaronder opmerkingen als "you must be ashamed to be a white man", "nazis", "fascists", "nazipartij" en "Hitlerjugend".

Marlon en Reinout vroegen hem meermaals om weg te gaan en bij zijn eigen vrienden te gaan zitten. Niemand uit zijn groep haalde hem weg. Integendeel: de mensen om hem heen vonden het zichtbaar grappig dat hij Marlon en Reinout bleef lastigvallen.

Dit is een belangrijk punt. De media deden alsof Marlon en Reinout iemand uit het niets aanvielen. Maar de werkelijkheid is dat zij juist de hele avond werden opgezocht, uitgescholden en uitgedaagd. Zij probeerden afstand te nemen. Zij verplaatsten zich. Zij vroegen hem om weg te gaan. Hij bleef terugkomen.

De directe aanleiding

Na ongeveer drie uur provocatie wilden Marlon en Reinout het erbij laten zitten en vertrekken. Juist op dat moment escaleerde de situatie. Een medestander van de betrokken student gooide bier over Marlon heen. Niet een beetje. Marlon werd volledig geraakt.

Dat moment is cruciaal. Het bier gooien was de directe aanleiding voor het opstootje. Op de camerabeelden is te zien dat Marlon niet begon met bier gooien, zoals later werd gesuggereerd. Eerst werd er bier over Marlon gegooid. Daarna werd Marlon door het latere "slachtoffer" geduwd. Vervolgens gooide Marlon bier terug en ontstond het opstootje.

Na drie jaar bedreigingen, scheldpartijen, uitlokking, intimidatie en framing was dit de druppel. Marlon had zich niet moeten laten uitlokken. Dat was een fout. Als voorzitter van een partij had hij beter weg moeten lopen, hoe moeilijk dat op dat moment ook was. Maar een fout na drie jaar provocatie is geen haatmisdrijf, geen ernstige mishandeling en geen bewijs voor het frame dat tegenstanders al jaren probeerden te bouwen.

Het opstootje

Het fysieke moment duurde ongeveer dertig seconden. Ook dat is zichtbaar op de camerabeelden. Er ontstond duw- en trekwerk van beide kanten. De betrokken student raakte Marlon als eerste aan. Daarna volgde een kort, chaotisch kroegopstootje waarin meerdere mensen tussenbeide probeerden te komen.

Reinout had geen actieve rol in het fysieke opstootje. Ook hij werd die avond uitgedaagd en uitgescholden, maar op de beelden is te zien dat hij niet slaat en niet deelneemt aan een mishandeling. Hij staat erbij, probeert de situatie juist te de-escaleren en raakt niet betrokken bij het fysieke moment zoals later is gesuggereerd. Dat maakt het frame dat Marlon en Reinout samen iemand zouden hebben aangevallen des te misleidender.

Dit moet in de juiste context worden geplaatst. Het ging om een kort, uitgelokt opstootje na een avond vol provocaties, scheldpartijen en bier gooien. Er was sprake van duwen en trekken van beide kanten. Er was geen vooropgezet plan, geen intentie om iemand te verwonden en geen gerichte aanval om letsel toe te brengen.

Wat er gebeurde, was dat Marlon zich na urenlang sarren en uitdagen liet meeslepen in een fysieke confrontatie die hij beter had moeten vermijden. Zijn handelen was erop gericht om de voortdurende provocatie te stoppen, de mond te snoeren en de confrontatie af te kappen, en zeker niet om iemand zwaar te mishandelen.

Juist daarom is het mediaframe zo buitenproportioneel. In verklaringen van het "slachtoffer" werd gesteld:

Beiden zijn opgesprongen van de tafel, hebben aangever vastgepakt en hem meerdere keren geslagen.

— verklaring van de betrokken student

Aangever belandde daarbij op zijn buik. Verdachte heeft aangever meerdere vuistslagen gegeven tegen zijn hoofd.

— verklaring van de betrokken student

Dat is niet wat de camerabeelden laten zien.

Reinout heeft niemand geslagen. Marlon heeft geen reeks vuistslagen gegeven. Het verhaal van meerdere harde slagen tegen het hoofd wordt niet ondersteund door de beelden, niet door de medische stukken en niet door de verwondingen. Als er daadwerkelijk meerdere vuistslagen tegen het hoofd waren gegeven, zou je letsel verwachten aan de betreffende kant van het gezicht én sporen aan de handen van Marlon. Die verwondingen zijn er niet.

Wat wel te zien is: er ontstaat een worsteling, Marlon en de betrokken student glijden samen uit en komen op de grond terecht. Op een gegeven moment zit Marlon kort bovenop de betrokken student. In die chaotische situatie duwt hij diens gezicht tegen de grond en zegt: "Are you done now?" / "Ben je nou eindelijk klaar?". Er was nooit een intentie om iemand te verwonden, alleen om hem eens 'de mond te snoeren'.

Dat had niet moeten gebeuren. Marlon had zich niet moeten laten uitlokken. Maar dit is iets totaal anders dan het beeld van een racistisch gemotiveerde zware mishandeling waarbij iemand met meerdere vuistslagen in elkaar zou zijn geslagen.

Het eindresultaat van het hele uitgelokte opstootje was een bloedneus. Geen zware verwondingen. Geen letsel dat past bij het verhaal van meerdere harde slagen. Er zijn foto's en een medisch rapport van de verwondingen in bezit. Die laten zien dat het beeld dat in de media is geschetst niet overeind blijft.

Na het opstootje

Na het opstootje werden de betrokkenen uit elkaar gehaald. De betrokken student stopte echter niet met provoceren. Hij bleef dingen roepen en opnieuw de confrontatie zoeken. Marlon en Reinout vonden het genoeg geweest. Zij wilden weg, hun jas pakken en de situatie verlaten.

Ook buiten ging het door. Vertegenwoordigers en medestanders uit de kring van ChangeVU, SRVU en VU for Palestine bleven hen uitdagen. Marlon en Reinout werden gefilmd. Er werden opnieuw dingen geroepen als "nazi", "fascist" en "fuck white men". Alles was erop gericht hen opnieuw uit te lokken.

Marlon en Reinout besloten juist weg te gaan om verdere escalatie te voorkomen. Later werd gesuggereerd dat zij zouden zijn gevlucht omdat de politie was gebeld. Dat klopt niet. Zij vertrokken omdat zij de situatie wilden de-escaleren en omdat duidelijk was dat blijven alleen maar tot nieuwe provocaties zou leiden.

Geen weerloos, willekeurig slachtoffer

In de media werd de betrokken student neergezet als een weerloze, willekeurige student die zonder aanleiding slachtoffer werd van politiek geweld. Dat beeld is misleidend.

De betrokken student was geen neutrale buitenstaander, maar een uitgesproken activist uit dezelfde politieke kring die VSP al langer bestreed. Hij was actief voor zowel VU for Palestine als ChangeVU, twee organisaties uit diezelfde kring. Daarmee was hij niet zomaar iemand die toevallig aanwezig was, maar iemand uit een activistische omgeving waarin VSP al jaren als vijand werd neergezet.

Die achtergrond is relevant. VU for Palestine is geen onschuldige debatclub. De organisatie en haar achterban waren betrokken bij harde acties, bezettingen, confrontaties en escalaties op de VU en UvA. Ook Ad Valvas schreef over de zaak rond VU-bestuurslid Marcel Nollen dat hij door pro-Palestijnse activisten werd opgejaagd, vastgezet en mishandeld. Daarbij werd vermeld dat hij in zijn buik werd geslagen, dat er met een megafoon in zijn oor werd geschreeuwd en dat hij blijvende gehoorschade en tinnitus opliep.

Bron: Ad Valvas

Opvallend is bovendien dat die zaak, ondanks het veel ernstigere letsel en het feit dat het incident eerder plaatsvond, nog steeds niet inhoudelijk is behandeld. Dat staat in schril contrast met de snelheid en felheid waarmee het Bar Boele-incident rond Marlon en Reinout is opgepakt en geframed. In de zaak rond Nollen ging het om aantoonbaar zwaardere fysieke gevolgen. In Bar Boele ging het om een uitgelokt opstootje met als eindresultaat een bloedneus.

Bron: Ad Valvas

Ook na het incident past het gedrag van de betrokken student niet bij het beeld van iemand die volledig geïntimideerd was en niet meer naar de universiteit durfde. Hij bleef zichtbaar actief binnen dezelfde kring, voerde zichtbaar campagne op sociale media en op de campus, bleef demonstraties en bezettingen organiseren en zocht ook daarna de confrontatie op met politie en bestuur. Toen Marlon een week na publicatie van de eerste artikelen weer op de universiteit was, lachte de betrokken student hem uit toen hij langsliep. Dat was overduidelijk bedoeld om opnieuw te provoceren en hem uit te dagen. Van "bang" zijn was geen enkel signaal te zien, integendeel. Ook verscheen hij later bij de rechtszaak, waar hij zich met medestanders opnieuw provocerend opstelde richting de familie van Marlon en waar hij zijn geëmotioneerde moeder uitlachte en provoceerde.

Dit wordt niet genoemd om iemand persoonlijk aan te vallen, maar omdat het noodzakelijk is om het mediaframe te begrijpen. Dit was geen willekeurige student die toevallig slachtoffer werd van politiek geweld. Het ging om een internationale student die gebruikmaakt van de gastvrijheid, voorzieningen en faciliteiten van ons land en onze universiteit, terwijl hij zich bewoog in een activistische kring die betrokken was bij provocaties, vernielingen, bezettingen en zelfs mishandeling met blijvende schade aan bestuurders. Ook die avond zocht hij actief de confrontatie met Marlon en Reinout.

De getuigen waren niet neutraal

Ook het beeld van onafhankelijke getuigen klopt niet.

Er waren zeven getuigen. Van die zeven zijn er vijf die toen of later namens ChangeVU in de USR zijn verkozen.

Ook de betrokken student zelf kwam op die lijst terecht en werd verkozen. Daarnaast waren de overige twee getuigen verbonden aan of afkomstig uit dezelfde kring van ChangeVU, VU for Palestine en SRVU.

Dit moet worden bezien in het licht van de voorgeschiedenis uit deel 1. Uit dezelfde activistische en politieke kring kwamen eerder al rapporten en beschuldigingen naar buiten die achteraf geen objectieve basis bleken te hebben. Er was dus al een patroon van onbewezen aantijgingen, framing en pogingen om VSP en Marlon in diskrediet te brengen. Tegen die achtergrond kunnen deze verklaringen niet als neutrale, objectieve waarnemingen worden gelezen.

Daar komt bij dat de verklaringen elkaar op belangrijke punten tegenspreken én dat de camerabeelden meerdere beweringen direct onderuit halen. Het probleem is dus niet alleen dat de getuigen politiek betrokken waren, maar dat hun verklaringen passen binnen een langer patroon van verdraaiing en dat de beelden laten zien dat cruciale onderdelen simpelweg niet kloppen.

De ene verklaring schrijft bepaalde uitspraken toe aan Marlon, terwijl een andere verklaring dezelfde uitspraken aan Reinout toeschrijft. De ene getuige plaatst vermeende discriminerende woorden vóór het opstootje, een andere tijdens of daarna.

Er zijn verklaringen van de betrokken student waarin wordt gesteld dat Marlon en Reinout opsprongen, hem vastpakten en meerdere slagen uitdeelden. Dat is niet wat op de camerabeelden te zien is. Ook werd verklaard dat Marlon zou zijn begonnen met bier gooien. De beelden laten het tegenovergestelde zien: eerst werd er bier over Marlon gegooid, hij werd geduwd. Daarna escaleerde het.

Geen discriminatie, geen haatmisdrijf

Tot de zwaarste beschuldigingen behoort de bewering dat er discriminerende uitspraken zouden zijn gedaan. Er zou onder meer het n-woord zijn gebruikt. Ook zou zijn gezegd dat iemand gedeporteerd moest worden. Dat is niet gebeurd.

Er is geen objectief bewijs voor deze uitspraken. Geen camerabeeld. Geen audio. Geen neutrale getuigen. Wel zijn er tegenstrijdige verklaringen uit dezelfde politieke kring, waarbij niet eens consequent wordt aangegeven wie wat gezegd zou hebben en op welk moment. De ene keer zou Marlon iets hebben gezegd, de andere keer Reinout. De ene keer zou het vóór het opstootje zijn geweest, de andere keer tijdens of daarna.

Dat is geen stevig bewijs voor een haatmisdrijf. Dat is precies hoe een frame wordt gebouwd: na een uitgelokt kroegopstootje worden de zwaarst mogelijke beschuldigingen toegevoegd om van een korte fysieke escalatie een politiek monsterverhaal te maken.

Het mediaframe

Ad Valvas kopte later: "VSP'ers aangehouden vanwege mishandeling student". In andere media werd gesproken over zware mishandeling, discriminatie, racistische motieven en ernstige geweldpleging. De context van drie jaar bedreigingen, uitlokking en demonisering werd weggelaten. De achtergrond van de betrokken student werd weggelaten. De politieke kleur van de getuigen werd weggelaten. Dat Marlon en Reinout de situatie juist verlieten om verdere escalatie te voorkomen, werd niet benoemd. Dat Marlon niet begon met bier gooien, maar juist eerst bier over zich heen kreeg, werd verdraaid.

Zo ontstond het beeld dat tegenstanders al jaren probeerden te creëren: VSP als gevaar, Marlon als dader, de activistische tegenpartij als slachtoffer.

Maar wie de avond, de beelden, de getuigen en de voorgeschiedenis kent, ziet iets anders. Het incident was geen haatmisdrijf. Geen ernstige mishandeling. Geen aanval uit het niets. Het was een kort, uitgelokt opstootje na drie jaar aanhoudende intimidatie, scheldpartijen, bedreigingen en provocatie.

Marlon had zich niet moeten laten uitlokken. Dat blijft staan. Maar dat maakt het mediaframe nog niet waar.

Mediaframe versus werkelijkheid

Een overzicht, punt voor punt.

Mediaframe	Wat de camerabeelden / beschikbare stukken laten zien
Marlon en Reinout vielen iemand uit het niets aan.	De beelden en tijdlijn laten een aanloop zien van urenlange provocatie, uitschelden, opzoeken en bier gooien. Het fysieke moment ontstond niet uit het niets en er werd niet gezamenlijk een aanval geopend.
Marlon begon met bier gooien.	Op de beelden is te zien dat eerst bier over Marlon werd gegooid door iemand uit de groep van de betrokken student. Pas na een duw van het 'slachtoffer' gooide Marlon bier terug.
Het slachtoffer werd zonder aanleiding aangevallen.	De betrokken student bleef Marlon en Reinout opzoeken, uitschelden en uitdagen, ondanks meerdere verzoeken om hen met rust te laten.
Er was sprake van ernstige mishandeling.	Het fysieke moment duurde ongeveer dertig seconden en bestond uit duw- en trekwerk in een kroegopstootje. De zichtbare verwonding was een bloedneus, wat ook blijkt uit letselonderzoek van de GGD Amsterdam.
"Beiden zijn opgesprongen van de tafel, hebben aangever vastgepakt en hem geslagen."	Dit wordt niet ondersteund door de camerabeelden. De beelden tonen geen gezamenlijke aanval waarbij Marlon en Reinout iemand vastpakken en slaan.
"Verdachte heeft aangever meerdere vuistslagen gegeven tegen zijn hoofd."	De beelden, foto's en medische stukken ondersteunen dit niet. Er zijn geen verwondingen aan de kant van het gezicht waar zulke slagen zichtbaar zouden moeten zijn, en ook geen letsel aan Marlons handen dat past bij meerdere vuistslagen.
Reinout deed mee aan de mishandeling.	De beelden laten niet zien dat Reinout iemand slaat. Zijn rol past niet bij het frame van gezamenlijke mishandeling; integendeel, hij handelde louter deëscalerend.
Marlon en Reinout werkten samen om iemand in elkaar te slaan.	De beelden tonen een kort, chaotisch opstootje met duw- en trekwerk van beide kanten, geen gecoördineerde aanval.
De betrokken student werd doelbewust zwaar mishandeld op de grond.	De beelden tonen dat Marlon en de betrokken student samen uitglijden en op de grond terechtkomen. Daarna zit Marlon kort bovenop hem en duwt zijn gezicht tegen de grond. Onverstandig, maar niet hetzelfde als zware mishandeling met meerdere vuistslagen.
Marlon en Reinout vluchtten omdat de politie was gebeld.	Zij vertrokken vrijwel direct om verdere escalatie te voorkomen, nadat zij opnieuw werden gefilmd, uitgedaagd en geprovoceerd.
De betrokken student was een willekeurige, neutrale student.	Hij was een uitgesproken activist uit de kring van VU for Palestine en ChangeVU, dezelfde politieke kring die VSP al langer bestreed.
De getuigen waren onafhankelijke omstanders.	Meerdere belastende getuigen kwamen uit dezelfde activistische en politieke kring. Vijf van de zeven waren verbonden aan ChangeVU of kwamen kort daarna namens ChangeVU in de universiteitsraad terecht.
Er was sprake van een racistisch motief.	Daarvoor is geen objectief bewijs op beeld of audio. De verklaringen hierover zijn onderling tegenstrijdig en komen uit dezelfde politieke kring.
Er zijn discriminerende uitspraken gedaan.	De vermeende uitspraken zijn niet vastgelegd op beeld of audio. Getuigen spreken elkaar tegen over wie wat gezegd zou hebben en wanneer.
De media schetsten het volledige verhaal.	Cruciale context bleef buiten beeld: drie jaar hetze, het bier gooien richting Marlon, de herhaalde provocatie, de activistische achtergrond van de betrokken student en de politieke kleur van meerdere getuigen.

Daarmee eindigde de avond, maar begon pas echt de volgende fase. Wat volgde waren aanhoudingen, verhoren, nieuwe verklaringen, nog meer mediaframing en een groeiende hetze waarin vooral Het Parool een grote rol zou gaan spelen. Een kort, uitgelokt kroegopstootje werd opgeblazen tot een zaak van zware mishandeling, discriminatie en politiek geweld. Daarbij speelde ook de politieke context een rol: de initiatiefwet van Timmermans over het discriminatoir aspect als strafverzwaringsgrond. Daarna kwam ook het Openbaar Ministerie met een eis en onderbouwing die iedere verhouding met de werkelijkheid verloor. Het incident was voorbij, maar het frame begon toen pas echt te draaien.